مسجد ایاصوفیه تاریخی در استانبول

شهر استانبول، گوهر شهرهای ترکیه، به خاطر آثار تاریخی و تمدنی فراوانش مشهور است و بیشتر این آثار با طراحی معماری‌شان از دوران‌های بسیار کهن مانند بیزانسی، رومی و سپس عثمانی متمایز می‌شوند. از مشهورترین آثار آن مسجد و موزه ایاصوفیه Ayasofya که در زبان عربی به معنی حکمت مقدس است و در زبان یونانی: Αγιά Σοφιά نامیده می‌شود که ابتدا کلیسا بوده و سپس به مسجد تبدیل شده است. بیایید با آن بیشتر آشنا شویم.

• داستان ایاصوفیه در طول تاریخ

  • موقعیت ایاصوفیه استانبول

  • مسجد ایاصوفیه از داخل

    • مسجد ایاصوفیه در زمان حال

    • گردشگری در منطقه ایاصوفیه استانبول

داستان ایاصوفیه در طول تاریخ

داستان ایاصوفیه در سال ۵۳۲ میلادی آغاز شد، زمانی که به عنوان یک کلیسای بزرگ بیزانسی ساخته شد و ساخت آن پنج سال طول کشید تا در سال ۵۳۷ میلادی افتتاح شود، با مشارکت حدود ده هزار کارگر و صرف ۳۲۰ کیلوگرم طلا. سنگ‌ها، مرمر و ستون‌های آن از مصر، بعلبک، آتن و رم آورده شد.

پس از فتح قسطنطنیه در سال ۱۴۵۳ میلادی، سلطان محمد فاتح دستور داد که ظرف سه روز به مسجد تبدیل شود و اولین نماز جمعه پس از فتح در آن برگزار شد و حدود ۴۸۱ سال مسجد باقی ماند.

در سال ۱۹۳۵، مصطفی کمال آتاتورک آن را به موزه‌ای تبدیل کرد که امروزه آثار نادر اسلامی و مسیحی با ارزش تاریخی جهانی را در خود جای داده است.

در سال ۲۰۲۰، ایاصوفیه بار دیگر با تصمیم رسمی به عنوان مسجد افتتاح شد تا پس از ۸۵ سال کاربری موزه‌ای، کاربری مذهبی خود را بازیابد و در عین حال ویژگی تاریخی منحصر به فردش حفظ شود.

موقعیت ایاصوفیه استانبول

مسجد و موزه ایاصوفیه در منطقه فاتح روبروی مسجد سلطان احمد در استانبول اروپایی قرار دارد. ارتفاع گنبد به ۵۵.۶ متر و قطر آن به ۳۲ متر می‌رسد و مساحت کف آن ۷۰۰ متر مربع با اضلاع ۷۰ تا ۱۰۰ متر است. گنبد عظیم بر روی ستون‌هایی به ارتفاع ۲۴.۳ متر قرار گرفته و بر نیم‌گنبدهای بزرگ از شرق و غرب نیز تکیه دارد. مسجد و موزه ایاصوفیه با معماری بی‌نظیرش متمایز است؛ کف آن با مرمر خاص و زیبا پوشیده شده و همه جای آن با نقوش موزاییک شگفت‌انگیز تزئین شده است. حتی سطح مسجد با سنگ‌های موزاییکی و دیوارها با سنگ‌های رنگی و کاشی یا پرسلان پوشیده شده‌اند و نوشته‌های زیبایی روی دیوارها وجود دارد که توسط خوشنویسان عثمانی نگاشته شده‌اند.

مسجد ایاصوفیه از داخل

در داخل مسجد ۴۰ پنجره رنگی اطراف پایین‌ترین قسمت گنبد قرار دارد که نور را به فضای داخلی می‌رسانند و حس زیبایی و آرامش می‌بخشند. همچنین گنبد با سرب پوشیده شده تا از عوامل بیرونی آسیب نبیند. مجموعه‌ای از لوح‌های قرآنی نیز قرار داده شده است و بر بالای چهار ستون اصلی و در داخل گنبد از سمت محراب، چهار لوح عظیم و تقریباً دایره‌ای شکل با نوشته‌های: الله، محمد، ابوبکر، عمر، عثمان و علی دیده می‌شود.

به دلیل موقعیت ویژه ایاصوفیه، بسیاری از آپارتمان‌های فروشی در استانبول بخش اروپایی در نزدیکی این موزه منحصربه‌فرد قرار دارند که بسیاری از گردشگران برای نزدیکی به زیباترین مناطق استانبول آن‌ها را خریداری می‌کنند. مسجد و موزه ایاصوفیه عظمت و منظری شگفت‌انگیز دارد و می‌توان آن را از دریا دید که با شکوه ایستاده و یادآور رویدادهای قرون گذشته است. مسجد ایاصوفیه با استقامتش مشهور است؛ در سال ۱۹۹۹ هزاران نفر زیر آوار جان باختند و همه چیز لرزید اما دیواری از ایاصوفیه ترک برنداشت و سنگی از آن نیفتاد!

ایاصوفیه در داخل دارای محراب و منبر، اتاق سلطان، اتاق مؤذن، دروازه امپراتور، ستون آرزوها، کوزه‌های مرمری و همچنین کتابخانه محمود اول است. در بیرون نیز مقبره‌های سلاطین، مدرسه ابتدایی، مناره‌ها، خانه فقرا، ساختمان خزانه، مدرسه فاتح، اتاق وقت‌نگاران، پشت‌بندهای خارجی، آبشارها و شیرهای وضو و غیره قرار دارند.

مسجد ایاصوفیه در زمان حال

از زمانی که مسجد به موزه تبدیل شد، اذان در آن ممنوع شد اما در سال ۲۰۱۲ برای اولین بار پس از ۷۸ سال اذان گفته شد، آن هم در سالگرد فتح استانبول. در سال ۲۰۱۴ انجمنی به نام "جوانان آناتولی" مراسم نماز صبح را در میدان مسجد ایاصوفیه با شعار "سجاده‌ات را بیاور و بیا" برگزار کرد که کمپینی برای بازگرداندن موزه به مسجد بود و ۱۵ میلیون امضا برای این درخواست جمع‌آوری کرد. با این حال نخست‌وزیر اعلام کرد که فعلاً تغییری در وضعیت آن ایجاد نخواهد شد.

در سال ۲۰۲۰ دادگاه ترکیه تصمیم رسمی برای نام‌گذاری ایاصوفیه به عنوان مسجدی که تمام نمازها در آن برگزار شود صادر کرد؛ اقدامی که با استقبال گسترده رسمی و مردمی ترکیه روبرو شد، در حالی که کشورهایی مانند یونان به دلایل تاریخی با این تصمیم مخالفت کردند.

گردشگری در منطقه ایاصوفیه استانبول

گردشگران زیادی از ملیت‌های مختلف از این موزه بازدید می‌کنند و برخی از آن‌ها به دنبال املاک فروشی در استانبول هستند زیرا به آن علاقه‌مند شده‌اند. برای رسیدن به موزه می‌توان از تراموا که از منطقه کاباتاش حرکت می‌کند و در ایستگاه سلطان احمد پیاده می‌شود، استفاده کرد. هزینه ورود: ۵۵ لیر ترکیه و برای کودکان زیر ۱۲ سال رایگان است. تعطیلی روز دوشنبه و ساعات بازدید در تابستان از ساعت ۹ صبح تا ۷ عصر و در زمستان از ۹ صبح تا ۵ عصر می‌باشد.

تهیه و تنظیم: امتلاك العقارية©