Türkiye'deki yatırım fonları: Özellikleri ve avantajları

Yatırım fonları nedir?

Yatırım fonu, yatırım portföyü yönetim şirketleri tarafından, katılımcıların katılım payları karşılığında bir araya getirilen para veya diğer varlıklarla, tasarruf sahipleri adına mülkiyet esasına dayalı olarak yönetilen, özel düzenlemeler ve kanunlarla oluşturulan, birleşik olmayan yatırım varlıklarından oluşan bir yapıdır.

Türkiye'deki yatırım fonları, uzmanlar tarafından yönetilen bir yatırım portföyü oluşturur. Bu uzmanlar, en iyi getiriyi sağlamak için yatırım yapılabilecek en iyi şirketleri belirlemek üzere çalışmalar yapar ve fon yöneticisi tarafından belirlenen strateji ve hedeflere göre hareket ederler.

Yatırım fonlarının amacı, bir fona katılmak isteyen yatırımcıların sermayelerini bir araya getirerek, tek başına gerçekleştiremeyecekleri yatırım avantajları ve kârlar elde etmektir. Bu, mevcut kaynaklarının sınırlı olduğu durumlarda özellikle önemlidir.

Türkiye'de yatırım fonları hakkında genel bilgi

Her yatırımcı, Türkiye'deki yatırım fonlarına portföyün bir kısmını temsil eden bir pay satın alarak katılır. Tasarruf sahipleri, aracı kurumlar veya borsalar aracılığıyla ortaklık hisseleri satın alarak birikimlerini değerlendirebilirler. Ancak, menkul kıymetlere yatırım yapmak, Türkiye'deki çeşitli finans piyasalarında bilgi ve deneyim gerektirir.

Türkiye'deki yatırım fonunu yöneten şirketlerin, "karma fon" türlerinden birini kurması gerekir. Yatırım fonlarına dahil edilecek menkul kıymetlere bakılarak farklı karma yatırım fonu türleri belirlenir. Bunların en önemlileri şunlardır:

• Karma hisse senedi fonu: Fonun toplam değerinin en az %80'inin sürekli olarak yerli veya yabancı ihraççıların hisse senetlerine yatırıldığı karma fonlardır.
• Karma kıymetli maden fonu: Borsada işlem gören altın ve diğer kıymetli madenler ile kıymetli madenlere dayalı sermaye piyasası araçlarına yatırım yapan karma fonlardır.
• Karma sepet fon: Diğer fonlara ve borsada işlem gören fonlara katılım paylarından oluşan karma fonlardır.
• Karma para piyasası fonu: Portföyü tamamen yüksek likiditeli para ve en fazla 184 gün vadeli sermaye piyasası araçlarından oluşan, portföyünün ortalama vadesi en fazla 45 gün olan ve günlük olarak hesaplanan karma fonlardır.
• Karma katılım fonu: Portföyü tamamen kira sertifikaları, katılım hesapları, ortaklık hisseleri, altın ve diğer kıymetli madenler ve faizsiz sermaye piyasası araçlarından oluşan ve kurul tarafından uygun görülen karma fonlardır.
• Değişken karma fon: Portföy kısıtları nedeniyle yukarıda belirtilen türlere girmeyen karma fonlardır.
• Serbest karma fon: Katılım payları yalnızca nitelikli yatırımcılara satılmak üzere oluşturulan karma fonlardır.

İlginizi çekebilir: Türkiye'de yatırım yapmak isteyenler için en önemli yatırım tavsiyeleri

Türkiye'deki yatırım fonlarının genel özellikleri

Türkiye'deki yatırım fonları aşağıdaki özelliklere sahiptir:

• Tasarruf sahiplerinin sermayesi, yatırım portföyü yönetiminde profesyonellik ve deneyime sahip kişiler tarafından yönetilir.
• Yatırım fonu portföyüne sabit getirili menkul kıymetler, döviz, endeksler ve hisse senetleri gibi çeşitli araçlar dahil edilebildiği için riskler azaltılabilir.
• Menkul kıymetlerin değerlemesi, izlenmesi, kupon ve faiz tahsilatı ile kârların alınması fon yönetimi tarafından yapıldığı için, yatırımcılar vade takibi ve tahsilat gibi zaman ve kaynak gerektiren işlemlerden kurtulmuş olur.
• Küçük tasarruflarla elde edilemeyecek yüksek getirili menkul kıymetlere yatırım imkanı sağlar.
• Fon portföyündeki değer artışı günlük olarak portföyün değerine yansıdığı için, yatırımcılar ihtiyaç duydukları kadar fon yatırımlarını nakde çevirebilirler.
• Portföy alım-satım işlemleri sayesinde önemli miktarda zaman ve para tasarrufu sağlar.

Türkiye'deki yatırım fonlarına yatırımın fizibilitesi

Fona katılım sağlayan katılım payının fiyatı, kurucu tarafından her iş günü hesaplanır. Hesaplamalarda şu adımlar izlenir:

• Değerleme gününde, portföydeki varlıkların borsalarda oluşan fiyatları dikkate alınarak fon portföyünün değeri hesaplanır ve portföydeki varlıklar alınıp satılır.
• Fonun toplam değeri, fonun alacaklarının portföy değerine eklenmesi ve borçlarının düşülmesiyle belirlenir.
• Birim pay fiyatı, fonun toplam değerinin değerleme günündeki mevcut pay sayısına bölünmesiyle elde edilir.

Türkiye'deki yatırım fonlarının getirileri

Türkiye'deki yatırım fonlarının getirileri genel olarak döviz kuru dalgalanmaları ve enflasyon oranlarıyla ilgilidir. Ancak, Türkiye'deki yatırım fonlarından elde edilebilecek kâr oranı aşağıdaki örnekle açıklanabilir:

Eğer bir yatırım fonunda birim katılım payı 1 Türk Lirası olan bir fona 100 Türk Lirası yatırırsanız, 100 pay alabilirsiniz.

Eğer fonun toplam pay değeri 0,9 Türk Lirası'na düşerse (çünkü fon portföyünün değeri azalmıştır), yine 100 payınız olur, ancak yatırımınızın değeri artık 90 Türk Lirası olur.

Eğer katılım payı fiyatı 1,1 Türk Lirası'na yükselirse, yatırımınızın değeri de 110 Türk Lirası'na çıkar. (Bu örnekte işlem komisyonu dikkate alınmamıştır.)

Yukarıda belirtilen işlemler sırasında, fon portföyündeki varlıklardan elde edilen faiz, temettü, işlem kazançları ve günlük değer artışları fonun geliri olarak aynı gün kaydedilir ve bu şekilde katılım paylarının her gün için hesaplanan fiyatına yansır. Böylece, belirli bir tarihte fondan ayrılan yatırımcı, o güne kadar fonun kârından (veya zararından) payını alır.

Ayrıca okuyun: Türkiye'de yatırım ve en önemli faktörler.

Türk yatırım fonlarına katılımın riskleri

Fonun satın aldığı menkul kıymetlerin değeri arttıkça veya azaldıkça, bu fonlar yatırılan sermayenin bir kısmını kaybedebilir. Bu nedenle, yatırım fonuna yatırım yaptığınızda her zaman bir risk faktörü vardır.

Bununla birlikte, tüm yatırım fonları aynı risk seviyesinde değildir; bazı fonlar yüksek risk içerirken, bazıları daha düşük risk taşır.

Yatırım fonları için risk seviyesini belirlemede en önemli ölçüt, yatırımcı bilgi formudur. Bu, yüksek potansiyel getiri veya yüksek kayıp, yani yüksek risk anlamına gelir.

Doğal olarak, tüm Türk yatırım fonları farklı oranlarda risk içerir ve sermaye piyasaları için de aynı durum geçerlidir; genel olarak bu risk faktöründen muaf değildirler. Bu nedenle, Türk yatırım fonlarının risk seviyesini göstermek için bir kayıt sistemi oluşturulmuştur ve yatırımcılara bu risk oranları hakkında bilgi verilmektedir.

Buna göre, bu risk seviyesini göstermek için kayıt sistemi Sermaye Piyasası Kurulu tarafından belirlenmiştir ve 1 ile 7 arasında değişmektedir. Kayıt sisteminde görünen 1 rakamı en düşük risk seviyesini, 7 ise en yüksek risk seviyesini gösterir.

Yatırım fonu almak isteyen yatırımcılar, fonların risk seviyesini öğrenebilir ve kendi risk tercihlerine göre yatırım yapabilirler.

Türk yatırım fonlarına nasıl katılınır?

Türk yatırım fonlarına katılmak için bir yatırım fonu katılım belgesine sahip olmanız gerekir. Bu belge ile yatırım fonu portföyüne ortak olabilirsiniz. Bu belge sadece birikimlerinizi fona aktarma ve fondaki işlemlerden kâr elde etme fırsatı sunar; yatırım fonu katılım belgesi ile alım-satım yapamazsınız.

Türkiye'deki yatırım fonları Türk vatandaşlığına hak kazandırıyor mu?

6/1/2022 tarihli ve 31711 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan, Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun uygulanmasına ilişkin yönetmeliğin 20. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinde yapılan değişikliğe göre, yabancılar, Sermaye Piyasası Kurulu tarafından belirlenen en az 500.000 Amerikan Doları veya karşılığı döviz tutarında gayrimenkul yatırım fonu katılım payı veya proje katılımı ile, en az üç yıl süreyle yatırım fonu katılım payını elinde tutmak ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'na satmak şartıyla istisnai olarak Türk vatandaşlığı alabilirler.

Belirtmek gerekir ki, Gars Danışmanlık Şirketi (Imtilak Grubu şirketlerinden biri) Türk vatandaşlığına sermaye piyasalarındaki çeşitli yatırım fonlarından pay alarak başvuru hizmetleri sunmaktadır.

Düzenleyen: Imtilak Gayrimenkul©

Konumuzu beğendiniz mi? Arkadaşlarınızla paylaşabilirsiniz!